Masal Nedir?

Bu başlık altında bulabilecekleriniz:

1. Masalın tanımı
2. Masalın genel özellikleri
3. Masalın bölümleri
4. Masalların kaynağı
5. Masal türleri
6. Dünya edebiyatında masal
7. Türk edebiyatında masal
8. Halk masalları
9. Türk halk masallarının bölümleri
10. Çocuk eğitiminde masal

Masal Nedir?

Masal, olağanüstü kahramanların başından geçen olağanüstü olayların yer ve zaman belirtilmeden anlatıldığı, halk dilinde anlatılarak oluşan sözlü bir edebiyat ürünüdür. Masallar bir yazar tarafından sonradan yazıya geçirilir. Genellikle tekerlemelerle başlayan masallar, çocuklara hitap eden eğitsel ve akıcı bir anlatıma sahiptir. Merak duygusunu en fazla uyaran yazı türlerinden biri olarak masallar, olayların nasıl gelişeceği, kahramanların neler yaşayacağı ve nasıl sonlanacağı gibi konularla okuyucuyu sürükler.

Masalın Genel Özellikleri

• a. Konu: Masallarda her insanı ilgilendiren evrensel değerler ve konular (doğruluk, dürüstlük, iyilik, güzellik, yardımseverlik vb.) işlenir.
• b. Olay: Masallar olay eksenli bir edebiyat türüdür. Tamamen hayal ürünü olan bu olaylar, olağanüstü nitelikler taşıyabilir. Masallarda “olamaz” diye bir şey yoktur.
• c. Yer: Masalda belirli bir yer, çevre yoktur. Hayali bir yer söz konusudur. Bunlar genellikle “Kafdağı’nın arkasında bir ülke, yedi kat yerin altı, periler padişahının ülkesi” gibi hayali yerlerdir.
• d. Zaman: Masalda zaman da belirsizdir. Genellikle geçmiş zaman kipi (-miş) kullanılarak anlatılır.
• e. Kişi: Masal kahramanları olağanüstü nitelikler taşıyabilir. Masallarda “peri, dev, cüce, cadı, gulyabani, şahmeran, Zümrüdüanka” gibi hayali kahramanlar karşımıza çıkabilir.
• f. Amaç: Masalda eğiticilik esastır. Verilen dersler ve öğütler, iyilik ve kötülük arasındaki ayrımı netleştirir.

Masalın Bölümleri (Planı)

Masallar “serim, düğüm ve çözüm” olmak üzere üç bölümden oluşur:

• Serim: Tekerlemelerle giriş yapılır. Kahraman tanıtılır ve konu verilir.
• Düğüm: Kahramanın başından geçen türlü olaylar anlatılır. Okuyucunun merakı tahrik edilir.
• Çözüm: Bu bölümde olay bir sonuca bağlanır. İyiler kazanır, kötüler kaybeder.

Masal Türleri

Masallar, anlatım biçimlerine göre “anonim masallar” ve “sanatsal masallar” olarak ikiye ayrılır.

Anonim Masallar

Söyleyeni belli olmayan, toplumun ortak ürünü olan bu masallar, sözlü olarak nesilden nesillere aktarılır. Toplumun ortak değerlerini, yargılarını ve dünya görüşünü yansıtırlar.

Sanatsal Masallar

Söyleyeni belli olan, bir yazar tarafından belirli bir amaç için yazılan masallardır. Yazarın kişisel dünya görüşünü ve üslubunu yansıtırlar. La Fontaine‘in veya Şeyhi‘nin “Har-nâme”si bu türe örnek gösterilebilir.

Dünya ve Türk Edebiyatında Masal

Dünya edebiyatında Hint edebiyatından “Pançatantra” ve Beydeba’nın yazdığı “Kelile ve Dimne”, Arap edebiyatından “Binbir Gece Masalları” bu türün ilk ve en önemli örneklerindendir. Avrupa’da ise Grimm Kardeşler (Almanya) ve Andersen (Danimarka) en bilinen masal derleyicileridir.

Türk edebiyatında ise en tanınmış masal kahramanı “Keloğlan”dır. Eflatun Cem Güney, Türk halk kültüründen derlediği masallarla bu alanda en önemli çalışmaları yapmıştır.

Masalların Çocuk Eğitimindeki Yeri ve Önemi

Masallar, çocukların eğitimi ve gelişimi için vazgeçilmez birer araçtır. Düş gücünü zenginleştirir, kelime dağarcığını artırır, merak duygusunu uyandırır ve neden-sonuç ilişkisi kurma becerisini geliştirir. Masalların çocuk gelişimine olan derinlemesine etkilerini ve faydalarını öğrenmek için, bu konuya özel olarak hazırladığımız “Çocuklara Masal Okumak” başlıklı rehberimize göz atabilirsiniz.